Weerbare democratie: invoering van een partijverbod in België?

Lisa Duquet en Leontien Verpaele (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (universitair hoofddocent Tilburg University en vrijwillig medeweker UGent) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Naar aanleiding van het ophefmakende voorstel van de Islampartij om mannen en vrouwen te scheiden op de bus en de Sharia in te voeren in België, ontstond een verhitte discussie over de mogelijke invoering van een partijverbod. Reeds drie Franstalige partijen hebben voorstellen ingediend om een verbod in te voeren voor partijen met antidemocratische ideeën. In tegenstelling tot andere staten zoals Duitsland, Frankrijk of Spanje, kent België dit rechtsinstrument niet. De vraag naar meer duiding omtrent de invoering van dergelijk partijverbod, dringt zich dan ook op.

Read more

Stemmen via blockchain: een veelbelovende toekomst?

Louise Soetens en Evert Nerinckx (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (universitair hoofddocent Tilburg University en vrijwillig medeweker UGent) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Op zondag 14 oktober 2018 namen de stemgerechtigde inwoners van de Vlaamse gemeenten verplicht en in alle discretie deel aan de lokale en provinciale verkiezingen. Artikel 62 van de Belgische Grondwet stelt immers klaar en duidelijk: ‘de stemming is verplicht en geheim.’  Inmiddels is het stof van de voorbije verkiezingen gaan liggen en wordt het tijd om dat artikel van naderbij te bekijken, mede in het licht van nieuwe technologische evoluties. Het verplichte karakter van de stembusgang (de zogenaamde ‘opkomstplicht’) wordt regelmatig in vraag gesteld. Daarnaast duiken er in sneltempo nieuwe technologieën op die het overbodig zouden kunnen maken voor de burger om zich fysiek naar het stemhokje te begeven om een stem uit te brengen. De cruciale vraag is evenwel of nieuwe technologieën zoals blockchain het geheime karakter van de stemming kunnen garanderen.

Read more

Urgenda en de scheiding der machten: lost de rechter het klimaatvraagstuk op?

Freeke Bendels en Arthur Dossche (masterstudenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus University Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Klimaatzaken zijn niet meer weg te denken uit de actualiteit. Een vorig blogbericht, ‘Klimaatzaken en de trias politica’, ging reeds in op deze problematiek. Dat blogbericht bevat o.m. een analyse van de Nederlandse Urgenda-uitspraak in eerste aanleg. Aangezien het Gerechtshof in Den Haag recentelijk het vonnis in eerste aanleg heeft bekrachtigd, is het nuttig hier nogmaals bij stil te staan. Wat heeft het Hof juist bekrachtigd en wat zijn de gevolgen? Balanceert de rechterlijke macht op de koord van het rechterlijk activisme? Deze analyse is ook relevant gelet op de klimaatzaak die in ons land hangende is.

Read more

Weg met de stoelendans: naar een rechtstreekse verkiezing van de burgemeester?

Frederik Rogiers en Marie Hoste (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – assistant professor, Erasmus University of Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

De gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2018 waren het startschot voor een lokale stoelendans. Coalities werden gesmeed en burgemeesterssjerpen verdeeld. De verkozene met de meeste stemmen wordt immers niet noodzakelijk de volgende burgemeester. Hoe zwaar weegt de stem van de kiezer door en hoe ver reikt de macht van de partijen? Niet alleen in België wordt de vraag gesteld waarom de burgemeester eigenlijk niet rechtstreeks wordt verkozen. In Nederland is de invoering van een gekozen burgemeester vandaag een actuele discussie en in Duitsland beroerde het de gemoederen enkele jaren geleden. In het debat over de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester, is het van belang om ook stil te staan bij de wijzigingen die dit teweegbrengt in de verhouding tot de gemeenteraad.

Read more

Voormalige politici in het Grondwettelijk Hof: een noodzakelijk kwaad?

Marion Baetens, Michiel Vervliet(master studenten rechten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus University Rotterdam),Pieter Cannoot (assistent, UGent) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Bij Koninklijk Besluit van 18 maart 2018 werd Fientje Moerman benoemd als rechter van het Grondwettelijk Hof, ter vervanging van Etienne De Groot, die met pensioen gaat. De komende vijf jaar zullen nog acht benoemingen plaatsvinden, telkens ter vervanging van rechters die met pensioen gaan. Aan dergelijke benoemingen wordt traditioneel weinig aandacht besteed door de media. Het grote publiek is dan ook doorgaans niet bekend met de zetelende rechters in het Hof. Toch oefenen zij een belangrijke functie uit in de samenleving door het toetsen van de wetten, decreten en ordonnanties aan de Grondwet. Net daarom is het merkwaardig dat de benoemingen van de rechters weinig transparant gebeuren, zonder volwaardig maatschappelijk en parlementair debat.

Read more

Klimaatzaken en de trias politica: barsten de dijken?

Ségolène de Borchgrave en Ayana Dootalieva (master studenten rechten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus University Rotterdam),Pieter Cannoot (assistent, UGent) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Burgers en milieuverenigingen wijzen de overheid steeds vaker op haar verantwoordelijkheid in de strijd tegen klimaatverandering. Omwille van de toenemende bewustwording van deze problematiek, worden overal ter wereld klimaatzaken bij de rechter ingeleid. De moeilijke, maar uiterst belangrijke vraag stelt zich in hoeverre rechters de overheid kunnen dwingen tot het nemen van bepaalde maatregelen zonder hierbij afbreuk te doen aan het principe van de scheiding der machten.

Read more

Rapport nieuwe transwet: vooruitgang en ruimte voor verbetering

Thomas Leysen en Sarah Schoentjes (masterstudenten, UGent), Pieter Cannoot (assistent, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Op 1 januari 2018 trad de nieuwe transwet van 25 juni 2017 in werking en werd zo de procedure voor juridische gendererkenning grondig hervormd. Met deze wet wilde de Belgische wetgever tegemoet komen aan de internationale mensenrechtenverplichtingen inzake genderidentiteit en gendererkenning en zo één van de internationale voortrekkers worden op vlak van de bescherming van transgender personen. De belangrijkste hervorming is zonder twijfel de afschaffing van de omstreden medische voorwaarden voor gendererkenning die waren opgenomen in de wet van 2007 inzake de transseksualiteitEen andere belangrijke verandering houdt in dat (bepaalde) minderjarigen nu ook de mogelijkheid krijgen om hun geslachtsregistratie aan te passen. Toch bevat de wet een aantal bepalingen die beletten dat België als hét internationale voorbeeld kan gezien worden.

Read more

Hervorming van het Hof van Assisen: quo vadis?

Jan Joos en Leonore De Bock (master studenten, UGent), Sien Devriendt (assistente, UGent)Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus University Rotterdam) en  Pieter Cannoot (assistent, UGent) 

Met de invoering van Potpourri II op 5 februari 2016 hervormde minister van Justitie Koen Geens het Hof van Assisen. Dat Hof was sinds de onafhankelijkheid van België bevoegd om de zwaarste misdaden te berechten. De hervorming kwam er na jarenlang debatteren over de kost en impact van assisenprocedures en werd bewerkstelligd door gebruik te maken van de techniek van ‘correctionaliseren’. Door correctionalisering was het mogelijk om misdaden die normaal gezien voor het Hof van Assisen kwamen, na het aannemen van verzachtende omstandigheden door de onderzoeksgerechten, het openbaar ministerie en de vonnisgerechten, voor de correctionele rechtbank te brengen. Het Hof en de volksjury konden op die manier zonder grondwetswijziging ontlast worden. De regeling werd echter ongrondwettig bevonden door het Grondwettelijk Hof. Ook het voorstel van minister Geens om het Hof te vervangen door ‘criminele kamers’ werd geen succes. In de commissie Justitie worden sinds 25 april 2018 opnieuw hoorzittingen georganiseerd over de toekomst van het Hof van Assisen.In dit artikel lichten we de redenen tot de gedeeltelijke vernietiging van Potpourri II toe en reiken we mogelijke alternatieven aan voor het (kost)efficiënter berechten van de zwaarste misdrijven. 

Read more

Soedan-saga: leidraad voor een terugzendende overheid

Thomas Van Campenhout, Simon Verschaeve (master studenten, UGent), Pieter Cannoot (assistent, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Op 22 december 2017 vroeg de federale regering het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) een onderzoek te voeren om na te gaan of de terugzending van tien Soedanezen, die niet beschikten over een geldige verblijfstitel, naar Soedan in strijd was met het non-refoulementbeginsel zoals vastgelegd in  artikel 3 EVRM. Aanleiding hiertoe was een rapport van het Tahrir Instituut met enkele getuigenissen van teruggezonden Soedanezen die wezen op foltering en/of onmenselijke behandeling.

Het langverwachte Soedan-rapport werd op 8 februari 2018 door de regering ontvangen en al snel berichtten de media over een gedeeltelijke ‘overwinning’ voor de regering en in het bijzonder voor staatssecretaris voor asiel en migratie Theo Francken. Toch trekt de oppositie andere conclusies uit het rapport, namelijk dat de Belgische overheid het door premier Michel geopperde ‘heilige principe’ van artikel 3 EVRM met de voeten treedt. Ook een rapport van Amnesty International was eerder al kritisch over de kwestie. In deze bijdrage zal worden nagegaan welke conclusies uit het Soedan-rapport kunnen worden getrokken. Daarvoor zal worden nagegaan welke verplichtingen een overheid moet naleven om het non-refoulementbeginsel te respecteren wanneer zij vreemdelingen uitwijst en het land uitzet .

Read more

Wetsontwerp woonstbetredingen, wat nu?

Axelle De Jonghe, Piet Heyvaert (master studenten rechten, UGent), Sien Devriendt (assistente, UGent ), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus University Rotterdam) en  Pieter Cannoot (assistent, UGent) 

Het Belgisch asiel- en migratiebeleid is de laatste tijd een hot topic. Na de Soedankwestie, ligt het omstreden wetsontwerptot wijziging van de Vreemdelingenwetrond woonstbetredingen opnieuwop de tekentafel. Het wetsontwerp vormt een initiatief van de regering om een efficiënt en doeltreffend terugkeerbeleid te garanderen ten aanzien van vreemdelingen die zich illegaal in België bevinden. Het maakt het mogelijk om de verblijfplaats van de illegale vreemdeling – wat ook de woning van een derde kan zijn – zonder toestemming te betreden, met als doel om die persoon bestuurlijk aan te houden en finaal ons land uit te zetten. De onderzoeksrechter zou wel de woonstbetreding moeten machtigen. Dit blogbericht gaat in op de achterliggende motieven van dit wetsontwerp en toetst het ontwerp aan een equivalent in Nederland.

Wetsontwerp woonstbetreding in België

Read more