Geluidsnormen: einde van turbulente communautaire vlucht in zicht?

Sarah-Amilia Derijst, Tess Eeckhaudt, Lynn Mikolajczak, (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam), Sien Devriendt (assistente, UGent) en Pieter Cannoot (assistent, UGent).

 

De Belgische politiek worstelt al lange tijd met de problematiek inzake de vluchten boven Brussel. De aanleiding van de recente discussies was de beslissing van de Brusselse Regering om vanaf 1 januari 2017 een nultolerantie in te voeren tegen vliegtuigen die de Brusselse geluidsnormen overschrijden. Vanuit Vlaamse hoek werden hiertegen twee opeenvolgende belangenconflicten ingeroepen uit vrees dat de toepassing van de strengere geluidsnormen aanzienlijke negatieve gevolgen met zich zou meebrengen.

Verschillende werkgroepen trachten intussen een door alle partijen gedragen oplossing te bekomen. Bij het aflopen van het tweede belangenconflict op 21 april 2017 werd echter nog geen consensus bereikt. De Brusselse Regering besliste bijgevolg om de strengere geluidsnormen voor vliegtuigen op Brussels Airport vanaf 22 april 2017 toe te passen. De inning van de boetes zelf zal pas gebeuren binnen anderhalf tot twee jaar waardoor er ruimte voor onderhandeling overblijft.

De geluidsnormenproblematiek is een ingewikkeld vraagstuk. Een uiteenzetting van de bevoegdheidsverdeling en een bespreking van de procedure van belangenconflicten zullen hierna dan ook meer klaarheid brengen. Daarnaast zal herfederalisering als mogelijke oplossing onder de loep worden genomen. Is dit een deus ex machina die een einde kan brengen aan deze turbulente communautaire vlucht of brengt een herfederalisering nieuwe problemen met zich mee?

Read more

Het burgerbudget gewikt en gewogen

Angelo Goethals, Sofie Serwir, Siemen Van den Broecke, Florence Vanderweyden (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

 

De roep om burgerparticipatie klinkt steeds luider, zowel bij burgers als bij politici. Zo diende Willem-Frederik Schiltz op 16 mei 2016 een conceptnota in bij het Vlaams Parlement, waarin hij tien voorstellen naar voor schuift om burgers actiever te betrekken bij het beleid door middel van burgerparticipatie. Burgerparticipatie is een ruim begrip dat vele ladingen dekt. In de Vlaamse regelgeving of in de rechtspraak is geen sluitende definitie te vinden voor dit begrip. Het gaat dus niet over een duidelijk afgebakende rechtsfiguur, maar eerder om een geheel van instrumenten en methoden die kunnen worden gehanteerd om de burger actief te betrekken bij het beleid van de overheid. Burgerparticipatie wordt de laatste tijd in toenemende mate beschouwd als een (noodzakelijke) aanvulling op de representatieve democratie. Dit bracht Schiltz tot onder meer het voorstel om in zoveel mogelijk steden en gemeenten, en eventueel ook op Vlaams niveau, een burgerbegroting te organiseren. In deze bijdrage gaan we dan ook dieper in op het concept ‘participatief budgetteren’ of ‘burgerbegroting’, voornamelijk toegespitst op het gemeentelijk niveau.

 

Read more

Coöperatief federalisme: zijn de Belgen het samenwerken verleerd?

Marleen Bultynck, Lies Eeckhout, Jeroen Sergeyssels, Yasmine Verhofstadt (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

 

België kent verscheidene soorten samenwerkingsvormen. Het samenwerkingsakkoord, zoals vastgelegd in artikel 92bis Bijzondere wet tot hervorming der instellingen (BWHI), is het voorbeeld bij uitstek. Dergelijk akkoord bewerkstelligt - al dan niet verplicht - een samenwerking tussen de federale staat, de gemeenschappen en de gewesten, bijvoorbeeld de gezamenlijke oprichting en het beheer van gemeenschappelijke diensten, het gezamenlijk uitoefenen van eigen bevoegdheden of de gezamenlijke ontwikkeling van initiatieven. De zesde staatshervorming stelde het sluiten van 26 samenwerkingsakkoorden voorop. Op dit moment zijn evenwel slechts zes samenwerkingsakkoorden afgesloten. Het is dan ook nuttig om te reflecteren over het Belgisch coöperatief federalisme en de effectiviteit van samenwerkingsakkoorden in het bijzonder.

 

Read more

Nood aan noodtoestand in België?

Greta De Braeckeleer, Laurine Mys, Katja Van Aelst, Paulien Vande Velde-Van Rumst (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – assistant professor, Erasmus University of Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Op 13 november 2015 werd Frankrijk in het hart geraakt door een reeks terroristische aanslagen. Als reactie voerde de Franse regering een ‘noodtoestand’ in die vandaag nog steeds van kracht is. In Turkije heerst momenteel ook nog steeds een noodtoestand als reactie op de mislukte staatsgreep van 15 juli 2016, waarbij verscheidene fundamentele rechten en vrijheden op de helling staan. Na de aanslagen van 22 maart 2016 in Brussel werd ook in België het invoeren van een noodtoestand ter sprake gebracht. Dergelijke noodtoestand zet evenwel onvermijdelijk verschillende mensenrechten onder druk. Het is dan ook een belangrijke vraag of het doel de middelen wel heiligt.

Read more

Scheiding van kerk en staat: naar een (werkelijk) neutrale grondwet? Interview met Thomas Leys (coördinator studiedienst Open Vld)

Bram De Cock en Tim Deley (masterstudenten UGent) namen een diepgaand interview af met Thomas Leys, coördinator van de studiedienst van Open Vld.

Leys ondersteunde Patrick Dewael bij de totstandkoming van het voorstel tot een preambule bij de Belgische grondwet.

Scheiding kerk en staatHet debat over de plaats van godsdienst binnen onze samenleving wint de laatste jaren aan belang. De voorbije decennia heeft de immigratie vanuit islamitische landen vragen doen rijzen naar de plaats van de islam. Denk bijvoorbeeld aan islamitische terrorisme, onverdoofd slachten of al dan niet voorzien van gescheiden zwemgelegenheden voor mannen en vrouwen. Hierdoor rijzen in onze postgeseculariseerde West-Europese samenleving vragen over de verhouding tussen religie – recentelijk in het bijzonder de islam – enerzijds, en de burgerlijke samenleving of de democratische staat anderzijds. Zo zijn er bezorgdheden dat binnen bepaalde bevolkingsgroepen de opvatting zou leven dat religieuze voorschriften primeren op de burgerlijke wet waardoor onze ‘fundamentele waarden’ onder druk komen te staan. Anderen daarentegen beschouwen godsdienst als inherent onverzoenbaar met een rationeel wereldbeeld, waardoor in twijfel wordt getrokken of religie rechtmatig een plaats mag opeisen in de staat. De discussie over de verhouding tussen religie en staat is dan ook terug van nooit weggeweest.

Het bovenstaande is niet aan de aandacht van de politieke wereld ontsnapt. Uit verschillende hoeken wordt opgeroepen tot een aangepaste (grond)wettelijke regeling inzake de verhouding tussen kerk, geloof en staat. Patrick Dewael (Open Vld) nam het initiatief tot het opstellen van een verslag over het karakter van de staat in de Commissie Grondwet. Kamerleden Veerle Wouters en Hendrik Vuye betoogden in een reactie dat de grondwet expliciet de suprematie van de burgerlijke wet boven religieuze voorschriften dient voor te schrijven. Patrick Dewael stelde op zijn beurt voor om een preambule aan onze grondwet toe te voegen en bepaalde grondwettelijke bepalingen te wijzigen. Hij beoogt onder meer de scheiding van geloof en staat, de neutraliteit van de overheid, de gelijkheid van mannen en vrouwen en meer in het algemeen de waarden van de Verlichting prominenter in de grondwet te verankeren. Reacties vanuit andere partijen geven evenwel aan dat de noodzaak van dergelijke grondwetswijzigingen niet door iedereen als even dringend wordt ervaren. De huidige verhouding tussen kerk en staat vormt immers het resultaat van historische compromissen. Het is geen sinecure om deze evenwichten substantieel in vraag te stellen.

Read more

(Hoofd)rol van de gemeenten in de Eandis-sage: terugblik en blik op de toekomst

Pieterjan Claeys, Sarah Van Meel, Guillaume Vyncke (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – assistant professor, Erasmus University of Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

 

septemberverkoopDe spannendste bladzijden in het Eandis-verhaal zijn voorlopig geschreven. De deal met het Chinese staatsbedrijf State Grid, dat in het kader van een kapitaalverhoging 14% participaties zou verwerven in Eandis Assets, is na alle heisa van de baan. Afgesprongen deal, einde verhaal? Niet volgens Eandis, aangezien vers kapitaal nog steeds broodnodig is zowel voor het afbouwen van historische schulden als voor de modernisering van het distributienet. De wenselijkheid om beroep te doen op (buitenlandse) privé-investeerders heeft al heel wat inkt laten vloeien, waarbij ook de achtergrond en mogelijke motieven van State Grid uitgebreid werden bekritiseerd. In deze bijdrage gaan we niet in op de opportuniteit van dergelijke deal, maar proberen we een beter inzicht te geven in de juridische achtergrond. We vragen ons immers af wie begrijpt waarom gemeenteraden – vaak met weinig kennis ter zake en op basis van onvoldoende informatie – mee moesten beslissen over een hypercomplexe deal met een prijskaartje van meer dan 800 miljoen euro waarbij een buitenlands staatsbedrijf invloed zou verwerven in een belangrijk segment van onze energievoorziening. We gaan ook dieper in op de vraag of er momenteel wel sprake is van voldoende democratische controle in de energiedistributiesector.

 

Read more

High Court geeft “Brexiteers” een les in Brits grondwettelijk recht

Thomas Verellen (Doctoraatsbursaal, Instituut voor Europees recht, KU Leuven – Michigan Grotius Research Scholar, University of Michigan Law School)

brexitIn een uitspraak waar zowel in binnen- als buitenland met argusogen  naar werd uitgekeken, heeft de High Court of Justice voor Engeland en Wales gisteren aan de Britse eerste minister Theresa May duidelijk gemaakt dat de procedure om de EU te verlaten niet in gang kan worden gezet zonder toestemming van het Britse Parlement. In tegenstelling tot de indruk die het in juni 2016 georganiseerde referendum had gewekt, maakt de High Court in deze uitspraak duidelijk dat de grondwet van het Verenigd Koninkrijk gestoeld blijft op het beginsel dat de ‘soevereiniteit’ bij het Parlement ligt.

Read more

The two faces of counter-terrorism measures: fundamental rights and freedoms pressurized by counter-terrorism measures

Jasmine Rayée, Sophie Schiettekatte, Dorien Surinx, Judith Vermeulen (master students, UGent), Pieter Cannoot (assistant, UGent) and Dr. Jurgen Goossens (postdoctoral researcher, UGent)

See Dutch version below

terrorismFollowing the Paris attacks in November 2015, the Belgian federal government issued a list of counter-terrorism measures to be implemented as a tool to combat the surge of terrorism threats. The proposals, depicted as necessary for the safety and security of the citizens, did not come as a surprise. An increase in anti-terrorism measures can be observed all over Europe and beyond, allegedly justified as part of a state’s obligation under international law to protect its citizens. However, some measures inevitably entail restrictions on fundamental rights and freedoms. Are we witnessing an unprecedented pressure on our fundamental constitutional rights? This post will analyse the effect of recent counter-terrorism measures on the right to privacy, the right to freedom and nationality in Belgium. While combating terrorism clearly constitutes a legitimate aim, it is necessary to analyze the proportionality, necessity and efficiency of some measures.

Read more

De keerzijde van de medaille: fundamentele rechten en vrijheden onder druk door anti-terreurmaatregelen

Jasmine Rayée, Sophie Schiettekatte, Dorien Surinx, Judith Vermeulen (masterstudenten, UGent), Pieter Cannoot (assistent, UGent) en Dr. Jurgen Goossens (postdoctoraal onderzoeker, UGent)

terrorismIn de nasleep van de terroristische aanslagen in Parijs in november 2015, heeft de Belgische federale overheid een aantal anti-terreurmaatregelen vooropgesteld om de terrorismedreiging in ons land aan te pakken. Een toename van anti-terreurmaatregelen kan worden waargenomen over het hele Europese continent en daarbuiten, in het kader van de internationaalrechtelijke verplichting voor elke staat om zijn bevolking te beschermen. We kunnen er niet om heen dat sommige van deze maatregelen onvermijdelijk inperkingen van onze fundamentele rechten met zich meebrengen. Staan we oog in oog met een ongeziene druk op onze grondrechten? Deze blogpost zal het effect van de recente anti-terreurmaatregelen op het recht op privacy, vrijheid en nationaliteit analyseren. Hoewel het evident lijkt dat de bestrijding van terrorisme een legitiem doel inhoudt, is het nodig om de proportionaliteit, noodzakelijkheid en efficiëntie van enkele maatregelen te analyseren.

Read more

Kleur bekennen: ideologische balans in US Supreme Court en Belgisch Grondwettelijk Hof

Arne Cools, Cédric Labens, Liselotte Leenaerts en Manon Moerman (master studenten UGent), Jurgen Goossens (doctoraal onderzoeker, UGent) en Pieter Cannoot (assistent, UGent)

See English version below

SCOTUSDe vraag wie Antonin Scalia, rechter in het Supreme Court of the United States (SCOTUS) zal opvolgen na zijn recentelijk overlijden, verhit al enige tijd de gemoederen in de Verenigde Staten. Er staat dan ook heel wat op het spel.
Een nieuwe rechter binnen SCOTUS kan immers de ideologische balans binnen het Hof doen omslaan. In België is de benoeming van een nieuwe rechter in het Grondwettelijk Hof zelden een hot topic in het maatschappelijk debat. In dit blogbericht analyseren we de belangrijkste gelijkenissen en verschillen tussen het Belgisch Grondwettelijk Hof en SCOTUS inzake verschillende aspecten die betrekking hebben op de politieke of ideologische positie van de rechter. Hoe zijn beide instellingen samengesteld en hoe verloopt de benoemingsprocedure van de rechters? In welke mate hebben politieke en ideologische overtuigingen een waarneembare invloed op de besluitvorming van beide hoven? Ten slotte wordt de mogelijkheid en wenselijkheid onderzocht om, zoals in de VS, dissenting
en concurring opinions in te voeren in het Belgisch Grondwettelijk Hof.

Read more