Monthly Overview – April and May 2017

BelConLawBlog publishes a selected reading list of (I) new scholarship on Belgian constitutional law in journals and books, (II) decisions of the Belgian Constitutional Court, (III) upcoming conferences, and (IV) calls for papers. In order to submit relevant developments for our monthly overview, please contact us.

This overview was composed by Marie DeCock (student assistant, UGent).

 

Read more

Wijziging Vreemdelingenwet: eerste, kritische doorlichting

Sam Daveloose en Tomas Van Respaille (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam), Sien Devriendt (assistente, UGent) en Pieter Cannoot (assistent, UGent).

 

Op 9 februari werd een wijziging van de Vreemdelingenwet van 15 december 1980 door de voltallige meerderheid in het federaal parlement goedgekeurd. De stemming werd gevolgd door een stroom aan opinies, de een al genuanceerder dan de ander. Vergelijkingen met het vroegere apartheidsregime in Zuid-Afrika werden niet geschuwd en een open protestbrief werd meer dan 70 keer ondertekend door een rits prominente figuren. Enkele maanden terug schreven we op deze blog reeds over de (on)grondwettigheid van het inroepen van een Belgische noodtoestand. Ook de recent gestemde wijziging van de Vreemdelingenwet lijkt essentiële vragen op te roepen omtrent de overeenstemming met fundamentele rechten in de Grondwet en Europeesrechtelijke normen. Daarom achten wij het noodzakelijk om een kritische analyse door te voeren van de meest diepgaande aanpassingen aan de Vreemdelingenwet en de implicaties die deze met zich meebrengen voor zowel het asielbeleid als de strijd tegen terrorisme.

 

Read more

Intercommunales en ‘graaicultuur’: tijd voor structurele verandering

Sofie Onderbeke en Jeroen Sergeyssels (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam), Sien Devriendt (assistente, UGent) en Pieter Cannoot (assistent, UGent)
 

Krantenkoppen zoals ‘En plots lijken het zakkenvullers’, ‘Hoe diep kun je in de graaicultuur zitten?’ en ‘Wat verdient een politicus? Niemand die het weet’ beheersten de voorbije maanden het nieuws. Na de heisa rond de intercommunales Publipart en Publifin en het ongenoegen daaromtrent bij de bevolking en de media, kondigde de Vlaamse Regering alvast een aantal maatregelen aan. Met voorstellen zoals een cumulverbod, een loonplafond en een aangevingsplicht hoopt de Vlaamse Regering de wantoestanden bij de intercommunales grondig aan te pakken. Op 24 februari 2017 werd het voorontwerp van decreet over het lokaal bestuur een eerste maal principieel goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Het voorontwerp heeft als doel het functioneren van gemeenten, OCMW’s en samenwerkingsverbanden vanaf 2019 te regelen. Daarnaast probeert de federale Kamer van Volksvertegenwoordigers met de oprichting van de werkgroep politieke vernieuwing het politiek blazoen te zuiveren door voorstellen te bespreken omtrent politieke deontologie en transparantie. Het is de bedoeling dat tegen 30 juni de definitieve voorstellen van de politieke partijen op tafel liggen.

Het is niet de eerste keer dat de politieke ethiek en meer specifiek de structuur en de werking van intercommunales tegen het licht worden gehouden. Hoewel de wil aanwezig lijkt te zijn om definitief komaf te maken met excessieve vergoedingen voor politici via het kluwen van intercommunales, is het aangewezen om na te gaan of het voorontwerp decreet lokaal bestuur de vastgestelde problemen structureel aanpakt en effectief bijdraagt aan een meer deugdelijk bestuur. Bij de analyse van de corporate governance cultuur in intercommunales rijzen verschillende vragen. Waar kan de oorzaak van excessen worden gevonden? Hoe verhoudt de functie van overheid als marktspeler zich met haar rol om het algemeen belang te dienen? Is er ruimte voor privatisering van intercommunales?

Read more

Geluidsnormen: einde van turbulente communautaire vlucht in zicht?

Sarah-Amilia Derijst, Tess Eeckhaudt, Lynn Mikolajczak, (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam), Sien Devriendt (assistente, UGent) en Pieter Cannoot (assistent, UGent).

 

De Belgische politiek worstelt al lange tijd met de problematiek inzake de vluchten boven Brussel. De aanleiding van de recente discussies was de beslissing van de Brusselse Regering om vanaf 1 januari 2017 een nultolerantie in te voeren tegen vliegtuigen die de Brusselse geluidsnormen overschrijden. Vanuit Vlaamse hoek werden hiertegen twee opeenvolgende belangenconflicten ingeroepen uit vrees dat de toepassing van de strengere geluidsnormen aanzienlijke negatieve gevolgen met zich zou meebrengen.

Verschillende werkgroepen trachten intussen een door alle partijen gedragen oplossing te bekomen. Bij het aflopen van het tweede belangenconflict op 21 april 2017 werd echter nog geen consensus bereikt. De Brusselse Regering besliste bijgevolg om de strengere geluidsnormen voor vliegtuigen op Brussels Airport vanaf 22 april 2017 toe te passen. De inning van de boetes zelf zal pas gebeuren binnen anderhalf tot twee jaar waardoor er ruimte voor onderhandeling overblijft.

De geluidsnormenproblematiek is een ingewikkeld vraagstuk. Een uiteenzetting van de bevoegdheidsverdeling en een bespreking van de procedure van belangenconflicten zullen hierna dan ook meer klaarheid brengen. Daarnaast zal herfederalisering als mogelijke oplossing onder de loep worden genomen. Is dit een deus ex machina die een einde kan brengen aan deze turbulente communautaire vlucht of brengt een herfederalisering nieuwe problemen met zich mee?

Read more

Het burgerbudget gewikt en gewogen

Angelo Goethals, Sofie Serwir, Siemen Van den Broecke, Florence Vanderweyden (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

 

De roep om burgerparticipatie klinkt steeds luider, zowel bij burgers als bij politici. Zo diende Willem-Frederik Schiltz op 16 mei 2016 een conceptnota in bij het Vlaams Parlement, waarin hij tien voorstellen naar voor schuift om burgers actiever te betrekken bij het beleid door middel van burgerparticipatie. Burgerparticipatie is een ruim begrip dat vele ladingen dekt. In de Vlaamse regelgeving of in de rechtspraak is geen sluitende definitie te vinden voor dit begrip. Het gaat dus niet over een duidelijk afgebakende rechtsfiguur, maar eerder om een geheel van instrumenten en methoden die kunnen worden gehanteerd om de burger actief te betrekken bij het beleid van de overheid. Burgerparticipatie wordt de laatste tijd in toenemende mate beschouwd als een (noodzakelijke) aanvulling op de representatieve democratie. Dit bracht Schiltz tot onder meer het voorstel om in zoveel mogelijk steden en gemeenten, en eventueel ook op Vlaams niveau, een burgerbegroting te organiseren. In deze bijdrage gaan we dan ook dieper in op het concept ‘participatief budgetteren’ of ‘burgerbegroting’, voornamelijk toegespitst op het gemeentelijk niveau.

 

Read more

Monthly Overview – March 2017

BelConLawBlog publishes a selected reading list of (I) new scholarship on Belgian constitutional law in journals and books, (II) decisions of the Belgian Constitutional Court, (III) upcoming conferences, and (IV) calls for papers. In order to submit relevant developments for our monthly overview, please contact us.

This overview was composed by Marie DeCock (student assistant, UGent).

Read more

Coöperatief federalisme: zijn de Belgen het samenwerken verleerd?

Marleen Bultynck, Lies Eeckhout, Jeroen Sergeyssels, Yasmine Verhofstadt (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – universitair docent, Erasmus Universiteit Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

 

België kent verscheidene soorten samenwerkingsvormen. Het samenwerkingsakkoord, zoals vastgelegd in artikel 92bis Bijzondere wet tot hervorming der instellingen (BWHI), is het voorbeeld bij uitstek. Dergelijk akkoord bewerkstelligt - al dan niet verplicht - een samenwerking tussen de federale staat, de gemeenschappen en de gewesten, bijvoorbeeld de gezamenlijke oprichting en het beheer van gemeenschappelijke diensten, het gezamenlijk uitoefenen van eigen bevoegdheden of de gezamenlijke ontwikkeling van initiatieven. De zesde staatshervorming stelde het sluiten van 26 samenwerkingsakkoorden voorop. Op dit moment zijn evenwel slechts zes samenwerkingsakkoorden afgesloten. Het is dan ook nuttig om te reflecteren over het Belgisch coöperatief federalisme en de effectiviteit van samenwerkingsakkoorden in het bijzonder.

 

Read more

Monthly Overview – February 2017

BelConLawBlog publishes a selected reading list of (I) new scholarship on Belgian constitutional law in journals and books, (II) decisions of the Belgian Constitutional Court, (III) upcoming conferences, and (IV) calls for papers. In order to submit relevant developments for our monthly overview, please contact us.

This overview was composed by Marie DeCock (student assistant, UGent).

Read more

Nood aan noodtoestand in België?

Greta De Braeckeleer, Laurine Mys, Katja Van Aelst, Paulien Vande Velde-Van Rumst (master studenten, UGent), Jurgen Goossens (FWO postdoctoraal onderzoeker, UGent – assistant professor, Erasmus University of Rotterdam) en Sien Devriendt (assistente, UGent)

Op 13 november 2015 werd Frankrijk in het hart geraakt door een reeks terroristische aanslagen. Als reactie voerde de Franse regering een ‘noodtoestand’ in die vandaag nog steeds van kracht is. In Turkije heerst momenteel ook nog steeds een noodtoestand als reactie op de mislukte staatsgreep van 15 juli 2016, waarbij verscheidene fundamentele rechten en vrijheden op de helling staan. Na de aanslagen van 22 maart 2016 in Brussel werd ook in België het invoeren van een noodtoestand ter sprake gebracht. Dergelijke noodtoestand zet evenwel onvermijdelijk verschillende mensenrechten onder druk. Het is dan ook een belangrijke vraag of het doel de middelen wel heiligt.

Read more

Monthly Overview – December 2016 and January 2017

BelConLawBlog publishes a selected reading list of (I) new scholarship on Belgian constitutional law in journals and books, (II) decisions of the Belgian Constitutional Court, (III) upcoming conferences, and (IV) calls for papers. In order to submit relevant developments for our monthly overview, please contact us.

This overview was composed by Marie DeCock (student assistant, UGent).

Read more